Pałac Staszica

   Pałac Staszica mieści się na przestrzeni ograniczonej ulicami: Kopernika, Świętokrzyską, oraz Nowym Światem i Krakowskim Przedmieściem. Jest to monumentalny budynek, na jego dachu znajduje się ogromna kopuła.

   W 1818 roku wyburzono późnobarokowy kościół ojców Dominikanów Obserwantów, a na jego miejscu dzięki staraniom i funduszom Stanisława Staszica stanął pałac nazwany imieniem fundatora. Wbrew nazwie nigdy nie był siedzibą mieszkalną i nigdy nie należał do Stanisława Staszica. Od początku był budowany z przeznaczeniem na siedzibę Towarzystwa Królewskiego Przyjaciół Nauk.

   Budynek wykonany został według projektu włoskiego architekta, wychowanka Akademii Sztuk Pięknych we Florencji, Włocha Antonio Corazziego (1792-1877), głównego architekta Królestwa Polskiego (zaproszonego przez władze Królestwa Polskiego do Warszawy z inicjatywy Staszica). Wybudowany był w stylu późno klasycystycznym, w latach 1820-1823. Pałac służył nauce i kulturze narodu polskiego. Zgromadzono tu rękopisy, militaria, pamiątki i dzieła sztuki przekazane przez generała Henryka Dąbrowskiego.

   Obok pałacu wybudowano też kamienicę przy Nowym Świecie 72, stanowiącą jego integralną część; tam w czasie Kampanii Wrześniowej mieściło się dowództwo obrony Warszawy, a dziś budynek jest siedzibą Instytutu Dziennikarstwa i Nauk Politycznych UW.

   Po klęsce powstania listopadowego, na mocy dekretu carskiego, Towarzystwo Przyjaciół Nauk przestało istnieć, a budynek oraz wszystkie zgromadzone w nim przedmioty zostały przejęte przez władze carskie.

   W latach 1893-1899 dokonano gruntownej przebudowy obiektu pod kierunkiem Władimira Pokrowskiego, umieszczając w centralnej części budynku cerkiew św. Tatiany Rzymianki. Pałac zmienił wtedy swój charakter nabierając cech architektury rusko-bizantyńskiej.

   W okresie pierwszej wojny światowej gmach został częściowo zdewastowany. W latach 1924-1926 przystąpiono do prac renowacyjnych, przeprowadzonych zgodnie z projektem Mariana Lalewicza. W okresie międzywojennym w Pałacu Staszica znalazło swoją siedzibę Towarzystwo Naukowe Warszawskie, które działało w latach 1907-1952, oraz od 1980 i nawiązywało do idei Towarzystwa Królewskiego Przyjaciół Nauk.

   W okresie okupacji niemieckiej i Powstania Warszawskiego Pałac Staszica został poważnie uszkodzony. Bezpośrednio po wojnie przystąpiono, dzięki funduszom Społecznego Funduszu Odbudowy Stolicy, do odbudowy pałacu. Projekt odbudowy wykonany przez Piotra Biegańskiego - architekta i profesora Politechniki Warszawskiej - przywrócił w znacznym stopniu klasycystyczny wygląd tego obiektu, zbliżony do koncepcji Corazziego.

   Znalazła tu swoją siedzibę Polska Akademia Nauk utworzona 2 lipca 1951 roku, oraz wiele innych instytucji związanych z nauką. W tej chwili znajduje się tu siedziba władz naczelnych, instytuty, biblioteka i archiwum Polskiej Akademii Nauk. Mieści się tu także Polskie Stowarzyszenie Public Relations. Część gmachu od strony ulicy Świętokrzyskiej została przekazana na siedzibę Szpitala Dziecięcego.



Autor: k1b
Położenie: Nowy Świat 72

powrot