Pałac Mostowskich


   Komisja Rządowa Spraw Wewnętrznych i Policji – gdzie bywał i żył nasz Patron

   Warszawski tak zwany „Pałac Mostowskich” został zbudowany w latach 1762-65 dla wojewody mińskiego Jana Hilzena w wyniku przebudowy i rozbudowy dworu w głębi dziedzińca, istniejącego tu przed 1735 rokiem. Znajdował się u zbiegu ulic Nowolipie i Przejazd (później ul. Marcelego Nowotki, obecnie gen. Władysława Andersa).

   Został ponownie rozbudowany koło 1775 w ten sposób, że część dobudowaną przesunięto w stronę ulicy, zasłaniając starą budowlę.

   W 1795 przeszedł na własność Tadeusza Antoniego Mostowskiego, członka Rady Najwyższej Narodowej i Rady Wojennej, który jednakże objął go w posiadanie dopiero w 1802, po powrocie z emigracji. W pałacu urządził wówczas nowoczesną drukarnię, w której wydawał m. in. dzieła Kochanowskiego, Naruszewicza i Niemcewicza (być może także i Staszica?). W 1812 Mostowski został mianowany ministrem spraw wewnętrznych Księstwa Warszawskiego (następnie Królestwa Polskiego) i sprowadził do pałacu podlegającą mu Komisję Rządową Spraw Wewnętrznych i Policji. Staszic od 1816 roku był członkiem tejże Komisji, co umożliwiło mu powołanie podległej KRSWiP Dyrekcji Przemysłu i Kunsztów, której dyrektorem był aż do 1824 roku.

   W 1823 Antonio Corazzi (sprowadzony do Warszawy również przez Staszica, w celu wybudowania głównej siedziby Towarzystwa Przyjaciół Nauk) nadał pałacowi ostateczną, klasycystyczną postać, dekorację rzeźbiarską wykonali Paweł Maliński i Jan Norblin.

   Po upadku Powstania Listopadowego pałac przejęła analogiczna Komisja rosyjska (wtedy zapewne usunięto rzeźbę Orła Białego ze zwieńczenia portyku), zaś Mostowski udał się na emigrację.

   Od 1918 w pałacu mieściło się Dowództwo Okręgu Generalnego Warszawa, przemianowane w 1921 na Dowództwo Okręgu Korpusu I (podczas renowacji gmachu w 1925 umieszczono stosowny napis informacyjny na fryzie portyku). W 1944 pałac został zniszczony, ocalała jedynie fasada z portykiem kolumnowym od strony ul. Nowolipie.

   Odbudowany w 1949, według projektu Zygmunta Stępińskiego, ze znacznymi zmianami rozplanowania i wystroju bocznych elewacji.

   Obecnie w Pałacu Mostowskich mieści się Komenda Stołeczna Policji.

   Źródła: · Jeżewski A. (tekst), Hermańczyk T. i Kobielski D. (opracowanie redakcyjne i graficzne), Warszawa na starej fotografii, Warszawa 1961 · Kobielski D., Warszawa, Warszawa 1957 · Kobielski D., Pejzaże Dawnej Warszawy, Warszawa 1965 · Kobielski D., Warszawa międzywojenna, Warszawa 1969 · Kobielski D., Warszawa na fotografiach z XIX wieku, Warszawa 1982 · Plan Miasta Stołecznego Warszawy 1935, Warszawa 1935. (reprint 1984) · Zbiór celniejszych gmachów m. st. Warszawy, Warszawa 1823-24.
    http://www.warszawa1939.pl/right_strony/nowolipie_2.htm

powrót